Apathie

Verschijnselen

Veel mensen met dementie krijgen te maken met stemmingsproblemen zoals lusteloosheid, onverschilligheid en verlies van initiatief. Dit wordt apathie genoemd.

Iemand die apathisch is, is minder geinteresseerd in de wereld om hem heen en heeft vaak geen zin om iets te ondernemen. Ook de emoties doen vaak "vlak "aan.

Voor de mantelzorger(s) zijn dit moeilijke veranderingen, omdat het contact met de patient lastiger wordt. Het "delen" met elkaar lukt vaak niet meer.

Apathie kan erg lijken op depressie (zie ook het kopje "depressie bij Alzheimer"). Mensen die apathisch zijn en niet depressief, hebben vaak geen uitgesproken sombere stemming en kunnen ook nog wel genieten van activiteiten. Als ze er maar toe "aangezet "worden, want de motivatie ontbreekt wel!

Beloop

Hoe verder gevorderd de dementie is, hoe ernstiger de apathie is. In het beginstadium van dementie lopen familieleden vaak tegen onverschilligheid en "geen zin hebben" aan. In het eindstadium lukt het contact maken met gesproken taal vaak helemaal niet meer.

Oorzaak

Apathie wordt waarschijnlijk veroorzaakt door zowel biologische als psychologische factoren. Met biologische factoren wordt bedoeld: veranderingen in de hersenen (het verlies van cellen) die maken dat iemand geen initiatieven meer neemt.

Bij psychologische factoren kan worden gedacht aan hoe de patient de veranderingen in zijn persoon beleeft en er mee omgaat. Iedereen heeft immers een "eigen" persoonlijkheid en manier van omgaan met problemen. Ook de manier waarop de omgeving met de patient en de apathie omgaat, is van belang.

Diagnostiek

Het is belangrijk om na te gaan welke factoren een rol spelen in het veroorzaken en het voortduren van de apathie. Heeft de patient geen zin meer om iets te ondernemen, of kan hij niet meer goed duidelijk maken wat hij leuk vindt? Vaak is sprake van een combinatie van factoren.

Een deskundige van GGZ ouderen (bijvoorbeeld een sociaal psychiatrisch verpleegkundige of een psycholoog) kan helpen om deze factoren in kaart te brengen en kan daarna eventueel tips en adviezen geven.

Behandelmogelijkheden

Uit ervaring weten we dat apathisch gedrag van de dementerende de mantelzorger vaak machteloos kan maken. Het is dan goed om te bedenken dat de patient dit niet met opzet doet.

Een deskundige uit de GGZ kan handvatten geven aan de mantelzorger(s) hoe om te gaan met iemand die apathisch is. Hoe kan de patient op een positieve manier weer bij de dagelijkse gang van zaken betrokken worden? Hoe kan er weer (meer) contact ontstaan?

In sommige gevallen, bijvoorbeeld als er (ook) sprake lijkt te zijn van een depressie, kan gedacht worden aan medicatie voor de patient. Er kan dan een arts geraadpleegd worden om dit te beoordelen.

Aarzel in ieder geval niet om hulp te vragen bij deskundigen. Apathie is een veel voorkomend probleem bij dementie en is van grote (negatieve) invloed op de kwaliteit van leven bij zowel de patient als diens omgeving!